Παρασκευή, 30 Ιουνίου 2017

ΜΠΟΛΙΑ ΕΛΕΓΚΑΝΤΕ του Όθωνα Μιχαλά

Μπόλια ονομαζόταν ο λευκός κεφαλόδεσμος της παραδοσιακής στολής των γυναικών στην Κέρκυρα (τουλάχιστον στα ΒΔ του νησιού). 
Ηταν λευκό βαμβακερό, λινό και σπάνια μεταξωτό ορθογώνιο κομμάτι πανιού που περίτεχνα στεριωνόταν πάνω στα δεμένα σε στεφάνι, πλεγμένα με λευκές κορδέλες (τις μέρζες) μαλλιά. 

Σκέτο ή στολισμένο με "κοφτό" κέντημα ή "αζούρ" και σπανιότερα με "ταντέλα του μέτρου" φτιαγμένη στα "κοπανέλια".
Σπανιότατα σε νυφικές στολές ή επίσημες εμφανίσεις αντί για το λευκό πανί χρησιμοποιούσαν μια αραχνοϋφαντη μαντίλα φτιαγμένη συνήθως στην Ισπανία ή τη νότια Γαλλία, σπανιότερα στην Ιταλία και φερμένη εδώ με τα εμπορικά καράβια απ τη Μασσαλία ή την Καλαβρία.
Αυτή ήταν η "μπόλια ελεγκάντε"

Στη φωτογραφία η "μπόλια ελεγκάντε" της αντι-αντί-προ-γιαγιάς μου Μαρίας Ρωμαίου το γένος Βοντετσιάνου.
Αποτελούσε ένα από τα δώρα αρραβώνα που της είχε προσφέρει ο μετέπειτα σύζυγος της και αντι-αντι-προ-πάππους μου Αλίβος Θεοδώρου Ρωμαίος που την παράγγειλε με τα αρχικά της σε κάποιο ταξίδι του στη Μαρσίλια και της την έφερε κάπου στα 1820-1830.

ΜΑΓΕΥΤΙΚΕΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ του Θ.ΤΖ.

 Γνωρίζετε αυτό τον υπέροχο πίνακα του γερμανού καλλιτέχνη Joseph Schranz.
  
Ποιό είναι το αρχιτεκτονικό στοιχείο στο κτίριο των ανακτόρων των Αρχ. Μιχαήλ & Αγ.Γεωργίου στην Κέρκυρα,που δεν υφίσταται πλέον και που δεν εικονίζεται σε καμία άλλη απεικόνισή του, ζωγραφική ή φωτογραφική;

Κατά μήκος του εξώστη και των πλαϊνών τμημάτων υπήρχε 
μπαλουστράδα με πέτρινα κολονάκια τα οποία έδιναν άλλη 
όψη στο κτίριο.

To 1834 o G. Whitmore επιστρέφει μετά απο δέκα χρόνια στην Κέρκυρα για να διερευνήσει τα αίτια της άρνησης του αρμοστή Nugent να εγκρίνει τον ετήσιο προϋπολογισμό για τα οχυρωματικά έργα. Καθώς αντικρίζει το μέγαρο του αρμοστή, έργο δικό του, θα σχολιάσει: 
"[..] Παλαιότερα το παλάτι θα ήταν ανοιχτό για μένα αλλά σαν νεοσσός μετά το πρώτο πέταγμά του, έχει ξεχάσει τους γονείς του.

 Το όμορφο κρεμώδες χρώμα της μαλτέζικης πέτρας του έχει καλυφθεί στην ανατολική και νότια πλευρά του απο σκούρες λειχήνες.
 Τα μπαλούστρα (balustrades) του εξώστη έχουν αφαιρεθεί, και γιατί;
 Μια τέντα 2.250 τ. ποδιών ήταν στηριγμένη σε αυτά και μια καταρρακτώδης βροχή ακολουθούμενη απο ανεμοστρόβιλο έκανε την δουλειά. Αλλά γιατί δεν αντικαταστάθηκαν..; [..] " .

Άρα φίλοι μου, ήταν η θυελλώδης βροχή της Κέρκυρας που ξήλωσε τα κολονάκια πάνω στα οποία είχε στηριχτεί ο σκελετός της τέντας που είχε μπει, κάπου μεταξύ 1824-34, για να προστατεύει απο την αντηλιά τους ένοικους των ανακτόρων.

το απόσπασμα απο: J.Johnson, The General The travel memoirs of general sir George Whitmore, 1987, σ. 83.


Τετάρτη, 28 Ιουνίου 2017

ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΚΥΘΗΡΩΝ της Ελένης Χάρου

Γύρω από το βράχο του Κάστρου του Καψαλίου των Κυθήρων υπάρχουν δύο σπηλαιώδεις ναοί σε γραφικότατες τοποθεσίες:
 η αγία Αικατερίνη στο Σπαραγαρίο και ο άγιος Παύλος στη Βαβήλα, που μαρτυρούνται το 1697.
 Το σπήλαιο του αγίου Παύλου μήκους 15 μ. και βάθους 3 μέτρων περίπου, είναι ένας ευρύχωρος θάλαμος διαμορφωμένος σε ναό με πέτρινο τέμπλο. 
Εξερευνήθηκε το 1936 απο τον Κυθήριο σπηλαιολόγο Γιάννη Πετρόχειλο, όπως και όλα τα σπήλαια των Κυθήρων. 
Ο ναός γιορτάζει στις 29/6 και τα παλιά χρόνια οι πανηγυριστές πήγαιναν διά θαλάσσης από το Καψάλι, ή από ένα γραφικό μονοπάτι κάτω από το Κάστρο.


 (Φωτό Ειρήνη Βενέρη-Τραβασάρου)

Δευτέρα, 26 Ιουνίου 2017

Η ΚΑΤΑΛHΣΤΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΓΑΛΛΟΥΣ

Η άφιξη των Γάλλων στα Επτάνησα το καλοκαίρι του 1797 συνοδεύτηκε αφ΄ενός μεν από τη κατάργηση της προηγούμενης Βενετικής κυριαρχίας και της μεσαιωνικής Δεσποτείας αφ΄ετέρου δε από τις βαρύγδουπες εξαγγελίες για ελευθερία και ισονομία όλων των ανθρώπων ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης. Όταν όμως έφθασε η ώρα των οικονομικών αναγκών και απαιτήσεων εκεί ο κερκυραίος ανεξαρτήτως τάξης και ευγένειας είδε το πραγματικό πρόσωπο του Γάλλου δυνάστη.
Τα χρήματα που απαιτούσαν οι Γάλλοι να τους χορηγηθούν ήταν με τη μορφή δανείων(αναγκαστικών μεν αλλά δανείων δε)προκειμένου να φαίνεται σύμφωνα με τις δημοκρατικές εξαγγελίες ότι κάποτε θα αποπληρωθούν και θα εξυπηρετηθούν από τη Γαλλική διοίκηση. Βέβαια κάτι τέτοιο δεν έγινε ποτέ.
Δάνειο των εμπόρων 1ο(150.000 φράγκα), δάνειο 2ο(200.000 φράγκα) και 3ο. Δάνειο των κτηματιών(30.000 φράγκα).Δάνειο επι των κρατικών κτημάτων(90.000 τάληρα).Δάνειο για τη κάλυψη των αναγκών προστασίας απο τους αναρχικούς(αναρχικός εννοείτο όποιος αντιστέκονταν στη Γαλλική κυριαρχία). Η Κέρκυρα πλέον αιμορραγούσε.
Τον Οκτώβρη του 1798 η κατάσταση λόγω και του Ρώσικου ναυτικού αποκλεισμού έγινε απελπιστική για τους Κερκυραίους. Και μέσα σε κείνες τις μαύρες μέρες ήρθε η απαίτηση των Γάλλων όχι πλέον για δάνειο,αλλά για κεφαλικό φόρο(εισφορά την είπαν),χωρίς να ορίζει κατά κεφαλή το ποσό,αλλά στο σύνολο ικανό να αγορασθούν 6.000 τενεκέδες στάρι.Αυτό ήταν που ξεχείλισε το ποτήρι της οργής και της αγανάκτησης.Οι Γάλλοι αρχικά αποτάθηκαν στη Κερκυραϊκή Εκκλησία προκειμένου να μεριμνήσει για τη σύνταξη των καταλόγων και τη διαδικασία της είσπραξης.Η εκκλησία-Πρωτοπαπάς Νικόλαος Χαλικιόπουλος Μάντζαρος- προς τιμήν της βλέποντας το ποίμνιο σε άθλια κατάσταση αρνήθηκε κάθε εκδούλευση στους Γάλλους.Μετά οι Γάλλοι δοκίμασαν τη πειθώ μέσω προκηρύξεων απευθείας στο λαό,αλλά εισέπραξαν άρνηση και περιφρόνηση. Και τότε η Γαλλική στρατιωτική και πολιτική αρχή εξουσιοδότησε τα γαλλικά στρατεύματα να εισπράξουν όπως αυτά νόμιζαν καλύτερα την εισφορά. Αυτό που ακολούθησε δεν μπορεί να το διανοηθεί ούτε η πιο τολμηρή φαντασία.Οι Γάλλοι στρατιώτες ξεχύθηκαν στη Χώρα έμπαιναν στα σπίτια ευγενών και πληβείων και άρπαζαν κατά βούληση ότι τους φαίνονταν πολύτιμο. Από κοσμήματα μέχρι ρούχα και κλινοσκεπάσματα. Όποιος αντιστέκετο ξυλοκοπείτο. Άνδρες,γυναίκες,παιδιά,γέροντες πανικόβλητοι γεμάτοι τρόμο συγκεντρώθηκαν στη Κάτω Πλατεία σε κατάσταση παραληρήματος.
Μετά τα σπίτια ρίχτηκε το σύνθημα για επιδρομή στις εκκλησιές. Αφού μετέφεραν τα κλοπιμαία από το πλιάτσικο στα καταλύματα τους, επέστρεψαν στις εκκλησιές.Ξεκινώντας από τον Άγιο πήγαν στη Παναγία των Ξένων μετά στον Άγιο Ιωάννη στον Άγιο Βασίλειο και σε όλες τις εκκλησιές μέχρι τη πιο απομακρυσμένη γειτονιά.Κυριολεκτικά τις ερήμωσαν.Σάλος σε ολόκληρη τη Χώρα. Μία ομάδα επτά ευγενών και ιερέων ζήτησε να παρουσιασθεί στο Γάλλο διοικητή Σαμπώ και να εκλιπαρήσει έλεος,αλλά αυτός δεν τους δέχθηκε.Έπειτα η ομάδα αυτή παρουσιάσθηκε στο πολιτικό επίτροπο Ντιμπουά ο οποίος μετέφερε τα γεγονότα στο Σαμπώ που προσποιήθηκε ότι δεν γνώριζε τα διαδραματισθέντα. Εν τω μεταξύ το κακό είχε γίνει.
Οι Γάλλοι από εδώ και πέρα εκτός από τους Ρωσοτούρκους που τους πολιορκούσαν θα αντιμετώπιζαν και την εχθρική στάση του κερκυραϊκού λαού. Εχθρική στάση που θα φθάσει μέχρι την ένοπλη αντιπαράθεση με τα γεγονότα του Μαντουκιού,της Γαρίτσας,των Μπενιτσών και της Λευκίμμης.
Απο το βιβλίο ΤΑ ΧΡΟΝΙΚΑ ΤΩΝ ΚΟΡΥΦΩΝ-ΤΟΜΟΣ Α- Σ.ΚΑΤΣΑΡΟΥ-ΚΕΡΚΥΡΑ 1976
επιμέλεια ανάρτησης Νικόλας Κουλούρης εκ Κορφών ορμώμενος

ΑΣΤΙΚΟ ΚΤΕΛ ΚΕΡΚΥΡΑΣ του Θανάση Βασιλά

Οδύσσεια 12 χιλιομέτρων : χθές το μεσημέρι 
13.15' Κυριακή 25 Ιουνίου 2017 έκανα το "σφάλμα " να πάω στις Μπενίτσες με το λεωφορείο!!!
 H κατάσταση;
Επιεικώς απαράδεκτη...

Οδηγός και ελεγκτής προσπαθούν να σαρδελοποιήσουν τους επιβάτες με κραυγές ( ο ένας από την πρώτη πόρτα ...γκόου μπακ!! ο άλλος από την τρίτη πόρτα ...κομ χίαρ!!!) 
Κάποια στιγμή το "ταξίδι" ξεκινά
 Ωχ Θεέ μου στις 2 επόμενες στάσεις
 (Ψυχιατρείο ...Όνομα και πράγμα & σταθμό υπεραστικών περιμένουν να μπουν ακόμα καμμιά 15άρια και κάποιοι εξ'αυτών με αποσκευές και όμως χώρεσαν. ....που;;; πάνω στις πλάτες των προηγουμένων. Στην διαδρομή όλο και κάποιον παίρναμε αλλά κανέναν δεν κατεβάζουμε !!!
 Αισίως φτάσαμε στην περιοχή Πέραμα στάση Γέφυρα προς Κανόνι μας περίμεναν άλλοι 8 επιβάτες εδώ καταφέραμε να μπουν και αυτοί έτσι θα τους αφήναμε;
 Η κατάσταση στο λεωφορείο απελπιστική:  Μωρά έκλαιγαν, οδηγός & ελεγκτής εξακολουθούν να φωνάζουν για πιό πίσω ή πιό μπροστά ανάλογα... φτάσαμε στο ξενοδοχείο Όαση όπου περίμεναν άλλοι τέσσερεις !!! 
Εκεί θα τους αφήσουμε; 
Μπήκαν και αυτοί... 
Ευτυχώς φτάσαμε στο ξενοδοχείο Αίολος που κατέβηκαν αρκετοί και εκεί που νομίζαμε ότι η οδύσσεια έφτασε στο τέλος να... στην γέφυρα Κάιζερ να μην μπορούμε να περάσουμε από τα παράνομα παρκαρισμένα αυτοκίνητα...
 Με την βοήθεια όμως του ελεγκτή σε ρόλο τροχονόμου περάσαμε και τις συμπληγάδες για να φτάσουμε στις Μπενιτσες σαν να είχαμε πιεί ένα βαρέλι τσίπουρο... 
η Διαφήμιση για τις συγκοινωνίες στο νησί μας τελείωσαν. ... και να πείς οτι είναι φτηνό το εισιτήριο; 1.70€ για 12χιλιόμετρα!!!

ΕΡΩΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ του Μικέλη Άβλιχου

Η χθεσινή μαζί σου τσακομάρα μ' έκαμε τη ζωή να βαρεθώ και μού 'βαλε στο νου να σκοτωθώ για να τελειώσει η φαομάρα και δίχως φόβο και χωρίς τρομάρα άρπαξα το ξουράφι να σφαώ και τό 'χα να το χώσω στο λαιμό να φύγω από του κόσμου τη λαχτάρα μα δεν ηξεύρω πώς και τί και ποιό και αντί να κάμω τέτοια ανδραγαθία εβάρθηκα με μιας να ξουρισθώ και πέρασε και τούτη η τρικυμία! και αντί να με θρηνήσεις σκοτωμένονε θα 'ρθω να με φιλήσεις ξουρισμένονε!

-Επιμέλεια ανάρτησης : Καίτη Λυμούρη εκ Ζακύνθου

Κυριακή, 25 Ιουνίου 2017

ΛΑΛΑΣ ΗΛΕΙΑΣ- ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ

το μνημείο στη θέση Πούσι
στήθηκε από τις τοπικές αρχές το 1938
(φωτογραφία δική μου)
25 Ιουνίου 2017
Με τον Σύλλογο των εν Πάτραις Κεφαλλήνων, ένα σύλλογο στον οποίο η οικογένειά μου είναι γραμμένη τουλάχιστον 100 χρόνια και έχει βοηθήσει ποικιλότροπα, είχαμε την τιμή να ταξιδέψουμε για την ετήσια επιμνημόσυνη δέηση προς τιμή των ηρώων της 13ης Ιουνίου 1821.
Η μάχη του Λάλα τιμάται κάθε χρόνο με ιδιαίτερη λαμπρότητα από τους Ηλείους αδελφούς στη θέση Πούσι, του δάσους της Φολόης κοντά στο χωριό Λάλα όπου Ηλείοι, Γορτύνιοι,Καλαβρυτινοί, Ζακυνθινοί και Κεφαλονίτες κατήγαγαν περηφανή νίκη ενάντια στους αιμοδιψείς λαλαίους Τούρκους.
Ο σεβάσμιος Μητροπολίτης Ηλείας και Ωλένης Γερμανός τέλεσε την Θεία Λειτουργία και την Δοξολογία στον Ι.Ναό της Αναλήψεως που βρίσκεται δίπλα στο μνημείο.
Η συγκίνησή μου ήταν διπλή λόγω του παπα Παναγή Μαρκέτου πρακτικού χειρουργού,  που επικεφαλής σώματος 60 ανδρών , πολέμησε  δίπλα στον μεγάλο Κεφαλλήνα Ανδρέα Μεταξά.
Ήταν μια προσκυνηματική εκδρομή που με συγκίνησε ιδιαίτερα!
Γρηγόρης Μαρκέτος
παιδίατρος Διευθυντής ΕΣΥ 
μελετητής Επτανησιακής κουλτούρας

Παρασκευή, 23 Ιουνίου 2017

ΑΝΤΙΠΑΞΟΙ : ΕΝΑ ΔΙΑΜΑΝΤΙ ΣΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ

Χρόνια ολόκληρα πολλοί άνθρωποι κάνουμε έναν αγώνα για να ακούγεται η φωνή των νησιών του Ιονίου σε κάθε γωνιά της γης.
Καθένας με όποιον τρόπο μπορεί.
Εμείς με την Επτάνησο Πολιτεία. Μικρή μεν, αξιοπρεπής δε.
Ξαφνικά γκρεμίζονται όλα.
Ερχεται μια οικογένεια αμερικάνων και μαζεύει 22 μεγάλες σακούλες σκουπιδιών , από τρείς παραλίες στους Αντίπαξους!
Τι λέμε για τουρισμό, τι λέμε για ιστορίες...για Αγγλους , για Βενετούς , για Γάλλους , για την καλή ή την κακή Ένωση...
Η ουσία  φίλοι είναι μία:
« 22 σακούλες σκουπίδια σε μόλις τρεις μικρές παραλίες στους Αντίπαξους»
Κρίμα...

Σάββατο, 3 Ιουνίου 2017

ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΠΑΪΖΗ Η ΘΙΑΚΙΑ ΜΑΝΑ


 Σαν μέλη των αντιστασιακών οργανώσεων οι γυναίκες της Ιθάκης πολέμησαν τον κατακτητή αναλαμβάνοντας συχνά επικίνδυνες αποστολές. Αρκετές φυλακίστηκαν, ταλαιπωρήθηκαν και ταπεινώθηκαν για τη δράση τους αυτή. Ιδιαίτερα πολύτιμη υπήρξε η προσφορά τους μέσα από τις γραμμές της Εθνικής Αλληλεγγύης. Με ανεκτίμητη στοργή και αγάπη οι Θιακές φρόντιζαν τους καταδιωκόμενους αγωνιστές, ειδικότερα αυτούς που έφταναν στο Θιάκι από την Κεφαλονιά, αντικαθιστώντας έτσι τις μανάδες και τις αδελές τους.
Αυτές τις αγωνίστριες ο γράφων θα τιμήσει αναφερόμενος συνοπτικά σε μια νεαρή τότε γυναίκα από το Κιόνι, της οποίας η ζωή και η δράση αντανακλά πιστά, κατά την γνώμη του, τη ζωή και τη δράση των γυναικών της ιδιαίτερης πατρίδας της εκείνη την περίοδο. Αυτών που χωρίς κανένα δισταγμό ζευγαρώνουν την Αντίσταση με το νοικοκυριό και τη βιοπάλη.
Στη γυναίκα αυτή, πριν ακόμη από την Κατοχή και τη συνεπακόλουθη αντιστασιακή της δράση, οι συγχωριανοί της έχουν κιόλας απονείμει τον τίτλο της «ηρωΐδας της ζωής», που δικαιωματικά της ανήκει. Γιατί η Αικατερίνη Παΐζη, το γένος Βεντούρα, πασχίζει για χρόνια, μόνο με το βελόνι, να αναθρέψει και στη συνέχεια να σπουδάσει τα τρία ορφανά από πατέρα κορίτσια της, με τα οποία έχει επιστρέψει από την Αφρική στην Ελλάδα στα τέλη της δεκαετίας του ’30.
Παραμονές του πολέμου η ηλικίας μόλις 25 χρόνων μητέρα χάνει τον άντρα της στο εξωτερικό και τα εμβάσματα σταματούν να έρχονται. Έρχεται όμως η Κατοχή και η ζωή για την οικογένεια Παΐζη μέρα με την ημέρα γίνεται όλο και πιο δύσκολη, καθώς οι πελάτισσες της νεαρής μοδίστρας στο μικρό χωριό λιγοστεύουν, όπως επίσης ολοένα λιγοστεύουν και τα λίγα χρυσαφικά και υφάσματα που η οικογένεια έχει φέρει από το εξωτερικό. Δύσκολοι καιροί για όλους, πιότερο όμως για τη μάνα των τριών ανήλικων παιδιών, οι ανάγκες των οποίων γίνονται όλο και πιο πιεστικές. Με δέος η μάνα αντικρύζει το φάσμα της πείνας και της ανέχειας που ορθώνεται μπροστά της κι αποφασίζει να εγκαταλείψει το χωριό της και να εγκατασταθεί στην Κεφαλονιά με την ελπίδα οτι εκεί θα έβρισκε πιο εύκολα δουλειά. Μια Ληξουριώτισσα δασκάλα, που υπηρετούσε τότε στο Κιόνι, προσφέρεται να την εξυπηρετήσει «φιλοξενώντας» την στο σπίτι της. Πρόκειται στην πραγματικότητα για φιλοξενία με το αζημείωτο, μια που κάθε μήνα αυτή εξαργυρώνεται πότε με κάποιο χρυσαφικό ή ύφασμα και πότε με ραπτική εργασία για τα τέσσερα γυναικεία μέλη της φαμίλιας του οικοδεσπότη.
Τέλη του 1942 λοιπόν η οικογένεια Παΐζη μετακομίζει στο Ληξούρι. Η μάνα μοχθεί καθημερινά να θρέψει τα παιδιά της. Τα τελευταία στο σχολείο. Κλεισμένη στο δωμάτιό της η Θιακιά μοδίστρα δουλεύει ολημερίς, καθώς οι Ληξουριώτισσες όλο και κάποιο παλιό προπολεμικό ρούχο ξεθάβουν από τα μπαούλα και τα κομά τους και το φέρνουν για αναπαλαίωση. Μετρημένες οι παρέες της, κοινωνική ζωή σχεδόν ανύπαρκτη. Που καιρός για τέτοια. Το βουητό της Αντίστασης από τα σοκάκια και το κάμπο του Ληξουριού φθάνει στ’ αυτιά της, καθώς σκυφτή πάνω από την ραπτική της μηχανή ακούει την ΕΠΟΝίτισσα μαθήτριά της να της μιλά για τα κόκκινα συνθήματα που νυχτιάτικα γέμιζαν τους τοίχους των σπιτιών, διαλαλώντας τον πόθο και την αποφασιστικότητα του λαού για λευτεριά, καθώς και για τους πρώτους αντάρτες που φάνηκαν στις παρυφές της πόλης.
Σκιρτά η καρδιά της Ελληνίδας από χαρά καθώς μαθαίνει τα μαντάτα, γιατί είναι κι αυτή ολόψυχα κοντά σ’ αυτούς που παλεύουν για την λευτεριά της πατρίδας. Αισθάνεται όμως διπλά σκλαβωμένη, ως Ελληνίδα και ως Μάνα.
Κι όντας η μοναδική προστάτιδα των τριών ανήλικων παιδιών της, η νεαρή χήρα έχει επιλέξει σαν προτεραιότητα τον αγώνα για την επιβίωσή τους. Έτσι απέχει από κάθε ανάμιξη στις αντιστασιακές οργανώσεις.
Κι όμως η Αικατερίνη Παΐζη θα είναι η πρώτη γυναίκα που θα συλληφθεί σαν αντιστασιακή στο Ληξούρι από τους Γερμανούς, όταν οι τελευταίοι στεργιώσουν πια την εξουσία τους στο νησί, ύστερα από τη νίκη τους κατά των Ιταλών το Σεπτέμβρη του 1943. Θύμα ενός βάναυσου και ελεεινού υπανθρώπου, ενός αδίσταχτου εκμεταλλευτή και προδότη – του οικοδεσπότη της – η ταλαιπωρημένη μάνα οδηγείται στην Βαλλιάνειο Επαγγελματική Σχολή, έδρα των ΕΣ-ΕΣ και της Γκεστάπο στην πόλη. Και για μια ολόκληρη βδομάδα ζει αγκαλιά με το φόβο και την αγωνία μέσα σ’ ένα ανήλιαγο και με σιδερόφρακτα παράθυρα κελί, κάτω από πρωτόγονες συνθήκες. Και με αξιοπρέπεια αντιμετωπίζει το πότε βλοσυρό και πότε χυδαίο βλέμμα του χιτλερικού φρουρού της. Αιτία της σύλληψής της είναι η αποδοχή εκ μέρους της εντελώς δωρεάν στέγης για την οικογένειά της από ένα Ληξουριώτη έμπορο, του οποίου το απλόχωρο σπίτι κινδυνεύει να επιταχτεί από τις δυνάμεις κατοχής. Αυτό όμως αντίκειται στο συμφέρον του αισχροκερδή οικοδεσπότη της, γιατί σημαίνει τη διακοπή της εκμετάλλευσής της απ’ αυτόν. Και την εκδικείται καταδίνοντάς την στους Γερμανούς σαν μέλος της Αντίστασης. Οι τελευταίοι, μη βρίσκοντας κανένα ενοχοποιητικό στοιχείο εναντίον της, την αφήνουν ελεύθερη.
Η ταλαιπωρημένη γυναίκα γυρίζει στο σπίτι και ρίχνεται πάλι στη δουλειά. Τώρα όμως κάτι έχει αρχίσει ν’ αλλάζει στον εσωτερικό της κόσμο. Αρχίζει να προβληματίζεται και να συνειδητοποιεί την αλήθεια οτι τα παιδιά της, όπως όλα τα παιδιά της σκλαβωμένης πατρίδας, πρέπει όχι μόνο να επιζήσουν της λαίλαπας που χτύπησε την χώρα, αλλά και να ζήσουν ελεύθερα. Οτι ο αγώνας της για την επιβίωση των παιδιών της συνταιριάζει απόλυτα μ’ αυτόν για τη λευτεριά τους. Κι επιδιώκει επαφή με την Αντίσταση.
Το κλίμα που επικρατεί στον περίγυρό της είναι πρόσφορο. Όντας αντιστασιακοί ή φίλοι της Αντίστασης οι περισσότεροι από τους γνωστούς της κάνουν γρήγορα πραγματικότητα την επιθυμία της να οργανωθεί και να δράσει. Εξάλλου η Αντίσταση από τη μέρα κιόλας της σύλληψής της την θεωρεί σάρκα από τη σάρκα της, την «υιοθετεί» και την προστατεύει. Έτσι, όταν ύστερα από λίγο καιρό οι Γερμανοί την αναζητούν ξανά για να την συλλάβουν, η ηγεσία του αντιστασιακού κινήματος στην Παλική καταστρώνει σχέδιο απόδρασής της από την Κεφαλονιά και το θέτει αμέσως σε εφαρμογή. Σύνδεσμος ΕΛΑΣίτης φεύγει αμέσως από το Ληξούρι για το χωριό της Ανωγής όπου η καταζητούμενη γυναίκα έχει διανυκτερεύσει και την συνοδεύει στο σημείο που θα συναντηθεί με τα παιδιά της κάπου στη διαδρομή προς το Λιβάδι. Άλλοι συναγωνιστές αναλαμβάνουν την μεταφορά των κοριτσιών και των αποσκευών της οικογένειας από την πόλη στον τόπο συνάντησης με την μητέρα. Απ’ εκεί με τη συνοδεία ΕΛΑΣιτών, η οικογένεια Παΐζη οδεύει προς το χωριό Πλαγιά της Ερίσου, όπου φθάνει αργά τη νύχτα της ίδιας μέρας. Διανυκτερεύει σ’ ένα φιλόξενο σπίτι αντιστασιακών και την επομένη ένας ΕΑΜίτης βαρκάρης την περνά αντίκρυ στην Ιθάκη.
Με την επιστροφή της Αικατερίνης Παΐζη στο χωριό της, το σπίτι της μετατρέπεται κυριολεκτικά σε «κέντρο διερχομένων» για αντιστασιακούς. Μικρό και φτωχικό σπίτι, αλλά η μεγάλη και πλούσια σε συναισθήματα καρδιά της οικοδέσποινας συμπληρώνει τις ελλείψεις του. Έτσι οι καταπονημένοι αγωνιστές που περνούν από το Κιόνι αισθάνονται σαν στο πατρικό τους. Εκεί θα ξαποστάσουν, θα φάνε λίγο μαγειρεμένο φαγητό, θα πλυθούν. Κι ενώ αυτοί ξεκουράζονται, η «Μάνα του Αγωνιστή» – όπως εύστοχα έχει χαρακτηρίσει αυτή την δραστήρια και ακάματη γυναίκα ένας συγχωριανός της – πλένει και μπαλώνει τα ρούχα τους. Υπάρχουν περιπτώσεις που στο σπίτι δημιουργείται το αδιαχώρητο. Όπως όταν κάποτε δώδεκα νεαρές Κεφαλονίτισσες καταφτάνουν σούρουπο στο χωριό περαστικές για το Ξηρόμερο. Τις βλέπει η οικοδέσποινα και σαστίζει. «Που θα σας βολέψω όλες σας καλές μου κοπελιές;» τους λέει μ’ ένα χαμόγελο που ποτέ δεν λείπει από τα χείλη της, ούτε καν στις πιο δύσκολες στιγμές. Τις βολεύει όμως. Με δανεικά σεντόνια και κουβέρτες από τις γειτόνισσες οι φιλοξενούμενες περνούν τη νύχτα στρωματσάδα. Όσο για φαγητό, η χύτρα με τα λάχανα βρισκόταν κιόλας πάνω στη πυροστιά.
Μετά την απελευθέρωση η Αικατερίνη Παΐζη μετακομίζει οικογενειακώς στην Πάτρα και συνεχίζει πιο έντονα τον αγώνα της ζωής, με στόχο πάντα να σπουδάσουν τα παιδιά της. Άγνωστη εκεί περνά μάλλον «αβρόχοις ποσί» τη μεταβαρκιζιανή θεομηνία που πλήττει τους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης, παρόλο που κι εκεί το σπίτι της είναι πάντα ανοικτό για τους κατατρεγμένους αντιστασιακούς της Κεφαλονιάς και της Ιθάκης που κρύβονται στην πόλη. Από το 1950 μέχρι το 1959 η Αικατερίνη Παΐζη ζει στην Αθήνα και στη συνέχεια μεταναστεύει στον Καναδά, κοντά στην πρώτη κόρη της, η οποία είχε ήδη εγκατασταθεί στο Τορόντο.
Έχοντας πια εκπληρώσει το καθήκον της προς τα παιδιά της, η χαρισματική αυτή γυναίκα αφοσιώνεται τώρα στους απόκληρους της ζωής, στους συμπατριώτες μας μετανάστες για τους οποίους ο Καναδάς δεν υπήρξε «η γη της επαγγελίας». Η φιλαλληλία της, η φροντίδα για τον συνάνθρωπό της, είχαν γίνει για την Αικατερίνη Παΐζη βίωμα και τρόπος ζωής. «Πάντοτε, χωρίς ποτέ να λογαριάζει ούτε κόπο ούτε χρόνο, παραμελούσε τις δικές της δουλειές για να βοηθήσει τους πονεμένους και τους φτωχούς αδελφούς μας», θα πει η ομιλήτρια στην αποχαιρετιστήρια σύναξη του Φιλόπτωχου Σωματείου του Τορόντο για την Πρόεδρό του, λίγο πριν αυτή επιστρέψει για μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα. Και θα προσθέσει: «Με πληγωμένη καρδιά θα αποχαιρετήσουμε τη γνωστή στην πόλη μας Κυρία με τα πολλά χαρίσματα, που ξεχώριζε πάντα και διεκρίνετο για τη δραστηριότητά της και τα ευγενικά φιλανθρωπικά της αισθήματα…» (1)
Μπροστά στο φέρετρό της στην εκκλησία του Αϊ Γιάννη στο χωριό της, τις πρώτες μέρες το Γενάρη του 1989, τρεις ασπρομάλληδες Θιακοί, με πρόσωπα χαραγμένα από το χρόνο και τις κακουχίες και με βρεγμένα μάτια, στέκονται σε στάση προσοχής, ενώ διαβάζεται η νεκρώσιμη ακολουθία. Και μόλις αυτή τελειώνει, εκείνος που βρίσκεται μεταξύ των άλλων δύο προχωρεί και ακουμπάει στη βάση του φέρετρου ένα στεφάνι. Η ταινία γράφει: Στη συναγωνίστρια Αικατερίνη Παΐζη – ΠΕΑΕΑ Ιθάκης. Είναι μια στιγμή βαθιάς συγκίνησης για τον γράφοντα – γαμπρό και τα άλλα παιδιά της νεκρής αγωνίστριας. Η «Μάνα του Αγωνιστή» – η μάνα τους – παραμένει στην καρδιά των συναγωνιστών της, ακριβώς όπως θα παραμείνει και στη δική τους καρδιά για πάντα. Συντροφιά με μια απέραντη αγάπη και μια βαθιά ευγνωμοσύνη και τιμή.
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΗ
(1). Απόσπασμα της αποχαιρετιστήριας ομιλίας όπως αυτή δημοσιεύτηκε σε ελληνόφωνη εφημερίδα του Τορόντο.
ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΑΤΟΣ
(Δημοσιογράφος)
ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΙΘΑΚΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ, σελ.77-83
πηγή: ithacanews.gr